CÔNG TY CỔ PHẦN DƯỢC KHOA
Số 9 Nguyễn Công Trứ, Phường Hai Bà Trưng, Thành Phố Hà Nội
Cái cảm giác mắt cộm rát, mỏi nhừ sau một ngày dài dán mắt vào màn hình dường như đã trở thành “đặc sản” chẳng ai muốn của dân văn phòng. Nhiều người cứ thấy mỏi là tặc lưỡi nhỏ đại vài giọt thuốc nhỏ mắt mua vội ngoài hiệu thuốc. Nhiều người cứ thấy mỏi là tặc lưỡi nhỏ đại vài giọt thuốc nhỏ mắt mua vội ngoài hiệu thuốc. Thế nhưng, nếu không nắm được cái “gốc” vì sao mắt mình lại biểu đình, bạn sẽ dễ khiến đôi mắt rơi vào tình trạng quá tải mãn tính. Vậy tại sao người dùng máy máy tính hay bị khô mắt và đâu là cách bảo vệ thị lực thực tế nhất ngay tại bàn làm việc?
Mọi vấn đề về thị lực đều bắt nguồn từ sự xáo trộn của màng phim nước mắt. Khi bạn làm việc với màn hình, có ít nhất 5 yếu tố cộng hưởng khiến lớp màng bảo vệ này bị phá vỡ.
Lý do đầu tiên khiến người dùng máy tính bị khô mắt chính là sự sụt giảm nghiêm trọng tần suất chớp mắt. Bình thường, chúng ta chớp mắt khoảng 15-20 lần mỗi phút để tái tạo màng phim nước mắt (lớp màng ẩm bảo vệ nhãn cầu).
Tuy nhiên, nghiên cứu cho thấy khi quá tập trung vào màn hình, tần suất này giảm mạnh đến 60%, chỉ còn khoảng 5-7 lần. Khi khoảng cách giữa hai lần chớp quá xa, màng phim nước mắt bị vỡ ra, khiến bề mặt nhãn cầu tiếp xúc trực tiếp với không khí, gây kích ứng và khô rát mạnh.
Nghiên cứu công bố trên tạp chí Investigative Ophthalmology & Visual Science cho thấy người dùng máy tính có tỷ lệ chớp mắt không hoàn toàn cao gấp 3 lần so với bình thường.
Cơ chế này cực kỳ nguy hiểm vì các tuyến Meibomius (tuyến dầu nằm ở bờ mi) chỉ tiết ra lớp lipid (lớp mỡ) khi hai mi mắt ép chặt vào nhau hoàn toàn. Lớp mỡ này đóng vai trò “khóa ẩm” ngăn nước mắt bay hơi. Khi chớp mắt “nửa vời”, lượng lipid tiết ra bị thiếu hụt nghiêm trọng, khiến tốc độ bay hơi của nước mắt tăng vọt, gây cảm giác cay xè dù bạn vẫn đang cố gắng chớp mắt.
Một lỗi rất phổ biến nhưng ít ai để ý: đặt màn hình ngang hoặc cao hơn tầm mắt.
Ở góc nhìn này, mắt buộc phải mở to hơn để quan sát, làm tăng diện tích tiếp xúc với không khí.
Diện tích nhãn cầu tiếp xúc với không khí càng lớn thì tốc độ bốc hơi nước mắt càng nhanh. Duy trì góc nhìn cao trong thời gian dài trực tiếp “vắt kiệt” độ ẩm tự nhiên, khiến các mạch máu phải giãn ra để bù đắp oxy, gây ra tình trạng mắt đỏ ngầu vào cuối ngày.
Chữ viết trên màn hình được cấu tạo từ hàng triệu điểm ảnh (pixel) nhấp nháy liên tục, không có ranh giới sắc nét như chữ in. Điều này buộc cơ thể mi (cơ điều tiết của mắt) phải co thắt liên tục để duy trì tiêu cự.
Sự căng thẳng này dẫn đến Hội chứng thị giác màn hình (CVS). Theo Hiệp hội Nhãn khoa Hoa Kỳ (AOA), làm việc với máy tính liên tục trên 2 giờ mỗi ngày đã đủ để gây ra các xáo trộn về hệ thống tiết dịch tự nhiên, khiến màng phim bảo vệ nhãn cầu trở nên mỏng manh và dễ tổn thương.
Độ ẩm lý tưởng để đôi mắt hoạt động ổn định là từ 45% – 55%. Tuy nhiên, môi trường văn phòng máy lạnh thường xuyên duy trì độ ẩm dưới 40%, thậm chí có nơi chỉ 25-30%.
Luồng gió khô từ máy lạnh thổi trực tiếp vào mặt đóng vai trò như một tác nhân cưỡng bức, lấy đi hơi nước trên bề mặt giác mạc nhanh hơn mức bình thường. Điều này lý giải vì sao tình trạng người dùng máy tính hay bị khô mắt thường nặng hơn vào mùa hè hoặc khi ngồi gần họng gió điều hòa.
Sau khi đã hiểu rõ những tác động tiêu cực từ môi trường và thói quen, bước tiếp theo bạn cần làm là đối chiếu các biểu hiện thực tế để xác định mức độ tổn thương của đôi mắt.
Bên cạnh các yếu tố vật lý, ánh sáng xanh năng lượng cao (HEV) từ màn hình là một “thủ phạm” âm thầm khác. Ánh sáng xanh không chỉ gây mỏi mắt kỹ thuật số mà còn tác động trực tiếp đến nhịp sinh học của cơ thể bằng cách ức chế sản sinh Melatonin.
Khi chất lượng giấc ngủ bị ảnh hưởng, khả năng tự phục hồi của biểu mô giác mạc vào ban đêm bị đình trệ. Một đôi mắt không được “nghỉ ngơi” đúng nghĩa sẽ có màng phim nước mắt kém ổn định vào sáng hôm sau, tạo thành một vòng lặp bệnh lý khiến tình trạng khô rát ngày càng khó kiểm soát. Do đó, kiểm soát ánh sáng xanh chính là bước gián tiếp giúp ổn định độ ẩm cho mắt.
Việc đối chiếu các biểu hiện lâm sàng sẽ giúp bạn xác định chính xác tình trạng tổn thương của màng phim nước mắt:
| Triệu chứng điển hình | Cảm nhận thực tế | Cơ chế khoa học (Vì sao lại thế?) |
| Cộm rát như có cát trong mắt | Mắt khô, cảm giác có bụi dính chặt dù đã rửa mắt. | Do màng nước mắt quá mỏng khiến mí mắt “cào” trực tiếp lên bề mặt nhãn cầu gây xước.. |
| Nhìn mờ, hình ảnh nhòe đi | Lúc rõ lúc nhòe, phải chớp mắt mạnh mới nhìn rõ lại. | Lớp màng ẩm bị vỡ loang lổ khiến ánh sáng đi vào mắt bị tán loạn, không hội tụ chuẩn. |
| Chảy nước mắt sống | Mắt khô rát nhưng lại chảy nước mắt giàn dụa. | Phản xạ bù trừ: Khi quá khô, não bộ ra lệnh tiết lệ khẩn cấp. Tuy nhiên đây là “nước suông”, thiếu dầu nên lại bay hơi ngay lập tức.. |
| Sợ ánh sáng, chói mắt | Chói mắt, đau nhức khi nhìn màn hình hoặc đèn. | Lớp bảo vệ bị mòn làm lộ các đầu dây thần kinh cảm giác, khiến mắt nhạy cảm quá mức. |
Khi những dấu hiệu trên bắt đầu xuất hiện thường xuyên, đó là lúc bạn cần áp dụng ngay các biện pháp can thiệp để tránh những biến chứng nguy hiểm về thị lực.
Để khắc phục triệt để vấn đề người dùng máy tính hay bị khô mắt, bạn cần kết hợp điều chỉnh vật lý và hỗ trợ sinh học:
Đừng để những cơn cộm rát kéo dài trở thành bệnh lý mãn tính. Khi đã biết rõ vì sao người dùng máy tính hay bị khô mắt, việc lờ đi các dấu hiệu cảnh báo là bạn đang tự đặt thị lực của mình vào vòng nguy hiểm. Hãy bắt đầu thay đổi thói quen ngay từ hôm nay bằng cách hạ thấp màn hình và áp dụng quy tắc 20-20-20 để đôi mắt luôn trong tình trạng “đầy pin” năng lượng.
